HET PREFERENTSCHAP VAN HENGSTEN

Door: D. G. Wiersma

Na Ritske 202 werden twaalf hengsten preferent. Het zijn 12 uit de 126 dieren tussen Ritske 202 en Tsjerk 328. Het zijn hengsten die een opvallend positieve bijdrage hebben geleverd. Hun invloed gaat via zonen en met name dochters die moeder of grootmoeder van een dekhengst zijn. Het betreft Mark 232, Tsjalling 235, Wessel 237, Hearke 254, Jochem 259, Lammert 260, Naen 264, Oege 267, Reitse 272, Feitse 293, Leffert 306 en Tsjerk 328.

In hengsteninformatie 2009 blz. 22- 24 vinden we de levenstotalen van stamboekhengsten en behaalde punten voor het preferentschap. Het publiceren van deze en andere gegevens is een compliment waard. In schema vermelden we de puntentelling.

Punten voor preferentschap van hengsten via:

Merries

Hengsten

Moeder van hengst

20

Op afstamm. goedgekeurd

50

Prestatiepredikaat

20

Voorlopig hengst

25*

Preferent

15

Sport

15

Sport

15

Ster (maximaal:65)

1*

Model

10

 

Kroon

5*

Ster (maximaal:80)

1*

* Vervallen bij hoger predicaat: wordt de merrie kroon vervalt ster. En bij modelverklaring vervalt kroon. Wordt de hengst op afstammelingen goedgekeurd, dan vervallen de 25 punten van de voorlopige goedkeuring.

 Het eerste wat opvalt, is dat preferente hengsten uit preferente moeders en merrielijnen stammen .Een preferente moeder, groot- en overgrootmoeder hebben: Hearke, Jochem, Naen, Reitse, en Leffert. De moeder en grootmoeder preferent zien we bij Feitse en Tsjerk. Wessel en Mark hebben een preferente modelmoeder, dochters van topvererver Ritske. Lammert heeft een preferente moeder en overgrootmoeder. Bij Oege is de moeder ster- preferent, volgen twee modelmerries en dan Eeldertsje model en preferent, een van de topmerries uit het ras. Tsjalling, uit drie generaties modelmerries, heeft als enige niet een preferente moeder, maar wel een preferente groot- en overgrootmoeder; de moeder heeft een preferente sterdochter.

Conclusie: Preferente hengsten hebben preferente moeders en moederlijnen; in die lijnen komt ook verder veel kwaliteit (modelmerries) voor. Het is derhalve belangrijk dat toekomstige hengsten uit doorgefokte merrielijnen komen.

Dit is een bevestiging van de conclusie uit een onderzoek met 400 merries op Zangersheide: “Dat het exterieur minder zwaar mag wegen ten opzichte van de kwaliteit van de afstamming. De hoeveelheid generaties met constant verervende kwaliteit is van groot belang.” Recent goedgekeurde hengsten missen dit meer en minder.

 De wachtkamer

De hengsten die preferent zijn hebben een puntenaantal van tussen de 1000 en 2000. Wie kunnen deze “groten” volgen, met andere woorden welke hengsten zitten in de wachtkamer van het preferentschap?

We noemen ze met het behaalde puntenaantal.

Hengst

Punten

Pref.dochters

Zonen/hengst

Djurre

701

14

6

Tamme

605*

15

5

Brandus

603

0

4

Teunis

582

0

4

Tjimme

580*

21

1

Oepke

574

24

 

Jurjen

509

11

 

Jasper

507

0

4

* In 2009 hebben Tamme en Tjimme al weer drie preferente dochters, wat 3X 15 punten oplevert. Jurjen en Oepke kregen nog één preferente dochter.

Met een puntenaantal boven de 700 kan het preferentschap aangevraagd worden. In dat geval beoordeelt de inspectie de aanvraag. Met 1000 punten en meer wordt een hengst automatisch preferent. Ook bij de volgende hengsten is sprake van imponerende moeders en preferente moederlijnen. Brandus, Teunis, en Jasper hebben nog geen preferente dochters omdat ze daarvoor nog te jong zijn.

 Djurre

Volgens de regels kan voor Djurre preferentschap worden aangevraagd. De hengst  is veel beperkter ingezet dan bijvoorbeeld Oege, Feitse, Leffert. Daardoor sprokkelt hij minder punten bij elkaar. Zijn ster % is 43,9 ( Lammert 40,1) en het aantal preferente dochters is 14. Zes zonen werden hengst en drie definitief. Vooral Nykle bleek een betere vererver: ster 0%: 50; nu al 11 preferente dochters. Hij is vader van Ielke en van de moeder van Andries. (Bij Nykle is de zwakke kwantitatieve invloed eveneens een nadeel voor het preferentschap). Zes dochters van Djurre leverden een dekhengst: Karst, Jelte, Tije, Tsjitse, Wander en Fetse. De laatste twee scoren qua vererving positief. De moeder van Djurre is de illustere Wijkje model, preferent en prestatie, een merrie met een gigantisch positieve erfelijke aanleg. Ze is ook moeder van Tsjerk(Pref), de modelmerries Jelkje, Metsje en Marrit en zes sterdochters. Zowel Wijkje als haar moeder Wietsche schitterden op fokdag te Burgum; veelvuldig met beste fokgroepen. (Merriestammen, blz. 358).

Tamme.

Na de moeder heeft Tamme vier generaties preferente merries uit stam 61 (Jorritsma, Heeg). Tamme heeft 95 dochters ster en 4 model. Hij kreeg vijf zonen aangewezen, waarvan twee definitief en Leffert als preferente zoon. Twee kinderen zijn sport. Met drie nieuwe in 2009 komt het aantal preferente dochters op 18 en dat is hoog. We zijn benieuwd of Tamme de grens van 700 punten zal halen.

Brandus.

Brandus paart een fraai exterieur aan een zeer sterke bloedopbouw: Reitse X Oege X Freark X Ulrig X Age X Danilo. Deze sportaanleg vertaalde zich in een uitzonderlijk beste verrichting en nu ook in 15 kinderen met een sportpredicaat. Vreemd is dat de hengst geen preferenten in de moederlijn heeft. Het ster % is 38,7. De hengst stelde vier zonen en twee zijn definitief hengst: Rindert en Brend. Als er preferente dochters komen, moeders van hengsten en nog meer sportpaarden, dan heeft Brandus veel kans op een preferentschap.

Teunis

Met zijn 222 stermerries (41,4%) en 12 modeldochters leverde Teunis een sterke bijdrage. Het wachten is op preferente dochters. Van de vier zonen zijn twee definitief goed: Monte en Nanning. Er zijn twee sportkinderen. Teunis heeft een preferente moeder. Er zijn nog geen hengsten uit zijn dochters. Het is afwachten hoe en waar de hengst meer punten voor het preferentschap verdient.

 Tjimme

Tjimme heeft drie generaties preferente merries die in tuig goed presteerden (stam 61). Een aantal van 24 preferente dochters is hoog. Het ster % van 42,3 is best. Zijn zoon Ulke werd tuigpaard met de hoogste winsom. Dochters van Tjimme leverden Anton, Tsjabbring en Tjalf.

Oepke

Met zijn grootramige, moderne exterieur werd Oepke driemaal kampioen op de HK. Hij stamt uit drie geslachten preferente merries (stam 45). Zijn ster % van 50,9 is zeer hoog en een aantal van 24 preferente dochters is prima. Zijn zoon Tseard was geen blijver, maar Leffert, uit een dochter van Oepke, was excellent als vererver: preferent! Omdat de directe invloed van de hengst daalt, lijkt een preferentschap moeilijk bereikbaar.

 Jurjen

Jurjen heeft een preferente moeder en grootmoeder die beide model zijn (stam 49). Hij scoort een ster % van 33,1, en kreeg, bij zeer veel kansen, geen zoon. Vier dochters werden moeder van een hengst: Aan, Loadewyk, Riemer en Sytse. Aan kon zich handhaven. Elf dochters werden preferent. De grens van 700 punten is nog ver weg.

 Jasper

De prestatiehengst Jasper heeft een moeder met prestatiepredicaat en een preferente groot- en overgrootmoeder (stam 27). Het ster % van 51,4 is hoog en er zijn al vijf sportpaarden! Jasper heeft vier zonen waarvan Beart definitief is goedgekeurd. Als ook de andere zonen dit bereiken en er komen meer sportpaarden en preferente dochters dan kan Jasper op termijn preferent worden.

Overige hengsten

Na deze groep volgen nog kansrijken:Fetse (479 punten); Nykle (422); Folkert (427) en Heinse (foto boven) (415). Olof (450) valt op met tien sportpaarden; zijn ster % is 37.Van de jongste lichtingen hebben Onne, Sape, Beart, Andries en Doaitsen een betere start gemaakt.

 

Conclusies:

  • Het preferent verklaren op basis van punten is objectiever. Er is bij de puntentelling behoorlijk veel aandacht voor prestatievererving. De punten voor sportpredicaat, hengsten, die een verrichting hebben afgelegd, die een afstammelingenonderzoek achter de rug hebben, kroon-en modelmerries die testen doen, het prestatiepredicaat, zijn extra hoog en dat is positief.
  • Hengsten die beperkter zijn ingezet en toch goed vererven, verwerven minder punten. Dit geldt momenteel vooral voor Djurre en Nykle. Maar bij een puntenaantal tussen de 700 en 1000 kan de inspectie dit gegeven meenemen.
  • Merries die preferent worden krijgen daarvoor punten; hengsten niet.