JONGE FRIESE HENGSTEN JAARGANG 2013
Voorbeschouwing

20 voor Centraal Onderzoek 

Door: Doede Wiersma, Leeuwarden

In een geweldige sfeer en ambiance kon de jury uit 66 kandidaten voor de 2e bezichtiging 20 hengsten aanwijzen voor het verrichtingsonderzoek in Ermelo. Het is een eer voor fokker en opfokker als een hengst op de CK wordt aangewezen. Als het resultaat is als de vorige drie jaar met 4, 4 en 5 aanwijzingen, dan zullen +/- 15 geen dekhengst worden.

In aantal leverde Jochem de meeste kandidaten, de helft; de Hearke-lijn was koploper bij de moedersvaders. (Zie schema).

-------------------------------------------------------------------------------------------

               TWEEDE BEZICHTIGING                      CENTRAAL ONDERZOEK

Hengstenlijn. Aantal  Moedersvader:                     CO Aantal          Moedersv.

Ritske                13         11                                             4                      4

Gerke                   2          3                                             1                       2

Ygram                 5           1                                              2                       -

Hearke                9          20                                             3                       6

Jochem              36         18                                            10                      4

Wessel                1         13                                              0                       4

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Veel van nature:

Los van de fokwaarde zag ik het ideale sporttype voor de toekomst het meest in Tsjalle, Anders, Maurits, en inzake vitaliteit en beweging in de fenomenale 18 jarige Jasper.

Bij de jonge hengsten maakten de zoon van Dries en de Maurits X Beart veel indruk.

Mooie en atletische sportpaarden. Waarom dat het fokideaal moet zijn blijkt uit een citaat van Emmelie Scholtens: “Veel van de paarden die ik rijd zijn van nature allemaal al functioneel gebouwd en dat maakt het rijden een stuk gemakkelijker”.

Fokpaarden moeten van nature aanleg hebben. Wat goed is komt vroeg, daarom huiver ik zeer voor hengsten die via de herkansing worden toegelaten. Immers als de niet stabiele knie, het verreweg grootste euvel bij Friezen, door goede training vaster wordt op oudere leeftijd dan is die vastere knie niet “van nature”. In mijn optiek desastreus. Wij laten de jonge hengsten de revue passeren.

Jaargang 2013:

De Ritskelijn was in de 2e bezichtiging goed vertegenwoordigd met 13 dieren. De allround vererver en moderne Doaitsen met vijf zonen, zijn zoon Sake met twee en uit dochters van Doaitsen nog eens vier. Met drie zonen en twee uit zijn dochters leverde hij een bewijs van verervingskracht op dit nivo. Sake kon hem daarin nu niet volgen. De vier zonen van Anders konden het laaiend enthousiasme in Ermelo (Paardenkrant) niet waar maken. Arjen kreeg één zoon aangewezen. Een dochter van Jakob en een dochter van Jelke kregen een aanwijzing.

Aangewezen:

Cat. 51: Arjen X Lute X Jochem X Freark

Cat. 75: Doaitsen X Onne X Nykle X moeder van Hinne.

79: Doaitsen X Sape X Rypke X Oege

84: Doaitsen X Lolke X Fabe X Wypke.

Doaitsen ,ster % 52, is sport, heeft preferente moeder en grootmoeder.

De moederlijn van cat. 75 is mooi: Nykle voegt het moderne toe aan het klassieke van Anke (Falke). Dat deed Tsjerk bij Hinne. Met Onne (ster % 56) komt er meer front. In type is de hengst ruim voldoende, maar men gunde hem een langer voorbeen, slankere hals, en meer nek. De stap is goed; in de met schwung getoonde draf zou men het achterbeen sneller en verder onder de massa willen zien.

Cat.79 komt uit een jongere stam (161) met wat weinig predikaten; ster %: Sape 53 en Rypke 29. Er is veel Wesselbloed, bij Doaitsen en via Rypke en Oege. De hengst is modern, heeft allure, stapt ruim en vlijtig. De draf is ruim maar mist dan het gaan zitten. Vooral in stabiliteit op de knie- Wesselbloed- zal de hengst extreem moeten verbeteren. Cat.84 heeft een moederlijn met weinig predikaten; de hengsten in de lijn: Lolke, Fabe en Wypke geven samen aanleg voor veel massa. De hengst is grootramig, heeft veel front, mist flankdiepte. De draf zag men graag leniger, en meer stuwend achter en rijzend in de voorhand. Meer bespiering op de knie en daardoor meer stabiliteit in de achterhand zal positieve invloed hebben. Daar kan deze zomer aan bijdragen.

Arjen , ster % 31, is sport, zijn Jochem grootmoeder is preferent.

De grootmoeder van zijn zoon is de Jochem merrie Minke Anna van Algra Suawoude. Zij gaat terug op de Bouma tak in stam 8. Cat.51 is een sterk gebouwde, degelijke hengst die goed stapt en in draf, ruimte en balans heeft, maar lichtvoetiger, hoger van de vloer, moest bewegen. In lengte voorbeen, hals en massa mist men het moderne.

In de Gerkelijn kon één hengst aangewezen worden.

Cat.7: Fabe X Doaitsen X Lolke X Jurjen.

Fabe, ster % 44, levenstotaal 746, is sport; Moeder en grootmoeder zijn niet preferent.

Er is in de moederlijn veel Wesselbloed: Lolke is van Oege en Jurjen heeft een Wesselmoeder.

Cat.7 is voldoende modern, met een mooi front; hij mist luxe ; het beenwerk mocht fijner. De stap is ruim, maar kan soepeler en vlijtiger. De draf is krachtig maar kan nog meer van achteren naar voren. Uit een dochter van Sape en van Doeke kon een hengst worden aangewezen.

In de Ygramlijn leverde Maurits twee kandidaten.

Maurits, is sport, dressuur Z1 met winstpunten en tuigen limiet 73 winstpunten.

Hijzelf en zijn aangewezen zonen maakten op mij veel indruk. Men gunde hen iets meer hengstuitdrukking.

Cat. 135: Maurits X Beart X Naen X Nanne

Aan de Nanne merries Ouk en Wijkje van Benedictus Bakkeveen ontdekte ik rond 1983 hoe Naen in één keer bij een klassieke merrie een modern paard gaf. Fobckje, ooit kampioen Blauwhuis en Centrale Merriekeuring 1991; IBOP 88A en Z- dressuur, Elscke B, Ludse leverden het bewijs.. Fobckjes stap was niet het sterkste punt en daarom is Beart als fokzekere stap-vererver een ideale combi. Tevens om zijn lang gelijnd exterieur. Cat.135 is een moderne, luxe hengst met fraai front, veel luxe, ook in het fijne harde beenwerk. . In draf is hij dansend lichtvoetig, hoog van de vloer en ruimt hij fraai met het voorbeen. De stap kan verbeteren.

Cat. 136: Maurits X Beart X Leffert X Bendert

Toen de Bendert merrie Elscke kampioen werd in Blauwhuis was ik diep onder de indruk van haar type en beweging. Met Leffert, ster % 42 en Beart, ster % 61, krijgen we een hengst met een superieure bloedlijn . Vorig jaar een volle broer die opnieuw mag instromen.

Cat.136 Is een moderne, jeugdige en luxe hengst met een lang voorbeen; de achterhand mist lengte. De stap is goed, maar mag meer “beat” en minder Beart hebben. In draf liet hij superieure momenten zien, al kon het voorbeen meer “grijpen” (Bendert). Hij heeft zeker aanleg voor “gaan zitten” en dan komt de ruimte vóór mee.

De Hearkelijn was in de 2e bezichtiging vertegenwoordigd met 9 hengsten.

Drie goede hengsten mogen het in Ermelo proberen. Verder maakte Beart indruk met drie hengsten uit zijn dochters; en Teunis, Brandus en Rindert ieder één.

Cat.

20 Rindert X Nykle X Falke X Klasina (Hearke)

91 Dries X Rypke X Remmelt X Naen (Namke stam).

257 Haitse X Doaitsen X Folkert X Nykle X Tsjalling.

Rindert, ster % 58, sport en preferente moeder- en grootmoeder.

Cat. 20 is een harmonisch gebouwde, deftige hengst met goede verhoudingen.

Het voorbeen mocht iets langer. Hij toont zijn draf in goede balans, netjes van achter naar voren, waarbij ook het voorbeen goed ruimt.

Dries sport, liep een prima CO, ster % 49.

Cat. 91 is een fraaie komplete hengst uit een der beste moederlijnen. Jannie Holwerda, Oosternijkerk kocht Helena F bij Folkertsma Pingjum en fokte Ylona JH. Deze merrie werd bij haar ster, sport en preferent dankzij zes sterren. De aangewezen hoogbenige hengst is fraai modern qua skelet; in de croupe vorm kon het iets mooier. Hij beweegt zeer soepel, in mooie balans en tact.

Haitse sport, uit preferente moeder, ster% 47.

Cat 257 komt uit stam 28; fokker de Vries, Eastermar heeft veel succes gehad met de nafok van Imkje (Tsjalling) : vier van haar dochters zijn preferent en haar zoon Ielke is sport. Met Nykle kwam het moderne in de genen, versterkt door Folkert en Doaitsen. De moeder van de aangewezen hengst is beeldschoon. De aangewezen hengst is lang gelijnd, heeft front, een lang voorbeen, stapt en galoppeert voldoende; de ruime draf zou nog iets meer onder massa mogen. Men gunde de hengst minder grof beenwerk.

Uit de Jochemlijn kwamen 36 hengsten naar de 2e bezichtiging., meer dan de helft van alle hengsten. Dertien hengsten leverden een bijdrage, bewijs van kwaliteit in de breedte.

Norbert kwam met 8 zonen; 5 werden aangewezen. Vanwege de kwaliteit van de hengst in exterieur en beweging 2X kampioen, zijn uitmuntende moeder, zijn nafok van vorig jaar, is dat te begrijpen. De moeders en moederlijnen van de Norberts zag ik graag sterker.

Met meer dan gewone belangstelling zag ik uit naar de zes zonen van Stendert.

Geen zoon werd aangewezen. De hengsten uit de moederlijn van Stendert-( Piter, Lammert en Tsjalling)- zijn verantwoordelijk voor te weinig grootramigheid, kort voorbeen, zware hals.

De lang gelijnde en moderne Reinder kreeg alle vier zonen in de derde bezichtiging; twee gaan naar Ermelo. Olgert , Jesse en Maurus komen met één zoon naar het CO. Zonen van Tsjalke (3), Onne (2) en van Tjalf, Bente, Eibert, Loadewyk en Michiel werden niet aangewezen.Vier hengsten- Onne, Rypke, Maiko, Feitse - zijn moedersvader.

Aangewezen voor C.O:

Cat 114: Jesse X Teunis X Oepke X Fokke

Cat 143: Norbert X Brandus X Thomas X Tjimme

148: Norbert X Jacob X Herke

150: Norbert X Jelke X Gerlof X Lammert

153: Norbert X Rindert X Fetse X

267: Norbert X Anton X Reitse X Lammert X Jarich

173: Maurus X Maiko X Oege X Naen X Mark

182: Reinder X Beart X Nykle X Ritske

190: Reinder X Feitse X Teunis X Oepke

270: Olgert X Doeke X Reitse.

Jesse, is sport en maakt indruk met zijn lichte tour en 2 winstpunten.

Cat 114 nam velen voor zich in met zijn harmonisch model, luxe , rijk front en blij optreden.

Men gunde hem een langer voorbeen. In de voldoende stap en draf mag hij meer stuwen en het voorbeen verder weg zetten. Groot- en overgrootmoeder zijn preferent. Cat. 190 komt ook uit de stam. (Jansma, Anjum)

Norbert, sport, werd voor de tweede maal kampioen. Met zijn allure en beweging een topper.

Na het rijke en blije front op een lang voorbeen zag ik graag een bredere schouder, meer schoft en een minder rechte croupe .(Peke). Het kruis is gelukkig wel lang! Zijn aangewezen zonen hebben een grillige bloedopbouw. Op de stamboom staan hengsten die het best hebben gedaan naast zwakke verervers; klassiek en modern; tuig- en rijpaardbloed wisselen elkaar af. In welke mate zullen Hearke en Peke, meer beknopt en met korter voorbeen, invloed hebben? Fokzekerheid is nu nog moeilijk in te schatten. Na Ermelo weten we meer over de vererving van sportaanleg.

Cat. 143 komt uit de stam van HF Pasma. De moeder is van Brandus die, op 50 punten na, de 1000 voor het preferentschap binnen bereik heeft; zijn ster % is 38 en dat van Thomas: 26. Uit een zus van de moeder kwam de hengst Bikkel. De grootmoeder is preferent.

Na drie lang gelijnde hengsten- Brandus, Thomas, Tjimme, is de verheven Norbert een mooie afmaker. De hengst staat mooi in het type, heeft front, is iets overbouwd. Als dat verbetert zal het achterbeen in draf beter onder de massa komen.

Cat 148 heeft in de moederlijn drie generaties preferente merries. Diverse merries uit deze stam stonden hoog op fokdagen. De moeder gaf ook de hengst Alke en heeft al een preferente dochter. Jacob, ster % 28 en Herke, afgekeurd op afstammelingen, dragen weinig bij aan een fokzekere exterieur-vererving. In de kruisvorm zien we de invloed van Herke: kort en hellend. De hengst heeft in draf voor en achter genoeg actie, maar coördinatie van achteruit is gewenst.

Cat. 150 heeft in de moederlijn met Jelke, Gerlof en Lammert vooral klassieke hengsten.

Belangrijk is de grootmoeder die ster, sport en preferent is. De aangewezen hengst heeft statuur, hengstuitdrukking en is goed gelijnd. Hij draaft ruim en met veel overtuiging, wel mag het lichtvoetiger en nog meer onder de massa.

Cat 153 komt uit de stam van Ulke en Karel. Winneke heeft acht dochters, geen stermerries. Met driemaal Jochem heeft de goed gelijnde hengst veel luxe. Hij laat een ruime, krachtige draf zien die meer van achteren naar voren kan lopen.

Cat 267 komt uit merries waarmee Heida Scharsterbrug voorheen succes had. De moeder heeft drie dochters ster en de grootmoeder is preferent. Aan de moderne Norbert gaan vier klassieke hengsten vooraf: Jarich ,Lammert, Reitse en Anton. Of modern dan fokzeker is, is de vraag. Eerst Ermelo maar eens afwachten.

Maurus maakt veel indruk als tuigpaard. Jammer is in zijn pedigree de hengst Krist.

Cat. 173 Maiko en Naen vererven niet tuigpaard genen; het tuigtypische is niet erfelijk verankerd. De zoon van Maurus is een mooie en harde hengst met veel allure. In draf komt hij ver onder de massa. In stap kan hij soms meer regelmaat tonen.

Reinder, sport, kreeg vier zonen naar de derde bezichtiging en twee werden aangewezen.

Hijzelf en vader Aan maakten indruk met een hoge plaatsing. Het zijn paarden die al behoorlijk in het dressuurtype staan. De mooie voorhand met grote schouder laat de invloed van Jillis zien.

Cat. 182 heeft een briljante moederlijn met preferente groot-en overgrootmoeder en sterk verervende hengsten. Opvallend bij de gelijnde jonge hengst is de fraaie schoft en schouder; ook is er lengte in de achterhand. De invloed van Beart zien we in de stand en beweging van het achterbeen:iets te ver naar achteren. We hopen dat de hengst in Ermelo aan de ruime draf het verzamelen toevoegt.

Cat. 190 is zeer correct in bouw, type en belijning. Weer valt de mooie brede schouder op. De hengst stapt en draaft goed; in draf mocht het voorbeen iets ruimer grijpen.

De hengst komt uit een betere lijn van een jonge stam. De moeder heeft drie sterren;voorbij de gr.moeder de preferente merries van Oepke en Fokke. Dat cat. 114 uit dezelfde stam kon worden aangewezen is positief.

Olgert imponeert in tuig; Atse en Doeke op zijn pedigree dragen niet bij aan fokzekerheid.

Cat. 270 heeft in de derde generatie van vaders- en moederszijde de merrie Elbricht, model, preferent en prestatie. Het is een inteelt in de moederlijn. De aangewezen hengst is harmonisch gebouwd, maar mist het lang gelijnde. Hij stapt ruim en komt in draf met veel inzet hoog van de vloer.

De Wessellijn kreeg geen kandidaten.

Wel zijn hengsten aangewezen uit dochters van Nykle, Lute, Lolke en Anton.

Fokbeleid:

Er is veel werk aan de winkel:

- willen alle hengsten op 18 jarige leeftijd de vitaliteit van Jasper hebben;

- om alle hengsten het moderne exterieur en de bewegingsvorm van Tsjalle te geven;

- om snel honderd paarden in de sport op het nivo van Anders te krijgen;

- om het voorbeen in stand en beweging recht en lang te krijgen;

- om een stabiele ligging van de knie te bereiken;

- om souplesse in stap en draf en een beweging van achter naar voor te realiseren;

- om de inteelt in het topsegment (10% van de merries) te beheersen.

(het verwantschaps % op de populatie gaat voorbij aan het gegeven dat de eigenlijke fokkerij zich binnen 10% of minder van de populatie afspeelt.)

Het hartverwarmende enthousiasme voor het Friese Paard moet benut worden voor

dit realistisch fokbeleid.